Sytuacja małżonka upadłego, oględnie rzecz ujmując, nie jest najlepsza. Jeżeli wcześniej pomiędzy małżonkami panował ustrój wspólności majątkowej – plusem jest to, że z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków, powstaje pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkowa. Jednak cały majątek wspólny wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny. Wspólnym majątkiem dorobkowym od tej pory zarządza syndyk. Małżonek osoby względem której została ogłoszona upadłość ma jednak pewne uprawnienia. Może zgłosić wierzytelność z tytułu udziału w majątku wspólnym oraz z tytułu nakładów na majątek wspólny z majątku osobistego. Małżonek upadłego ma takie same możliwości zaspokojenia swoich roszczeń jak inni wierzyciele. Nie jest w żaden sposób uprzywilejowany. Małżonek upadłego ma za to gorszą sytuację prawną niż upadły, przykładowo w kontekście zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Otóż jeżeli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, a konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych „upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu”, z sumy uzyskanych ze sprzedaży upadły otrzymuje odpowiednią kwotę pieniężną. Przepisy nie przyznają takich uprawnień jego małżonkowi. Jeżeli para jest w trakcie rozwodu i prowadzone jest postępowanie o podział majątku wspólnego (zazwyczaj oznacza to istnienie konfliktu) małżonek może złożyć wniosek o ogłoszenie własnej upadłości. W przypadku wykazania przesłanek do ogłoszenia upadłości (a wykazanie ich nie jest trudne), sąd uwzględni taki wniosek. W takiej sytuacji małżonkowi upadłego nie przysługuje nawet zażalenie na postanowienie o ogłoszeniu upadłości. A należy przypuszczać, że skonfliktowana druga strona nie „podzieli się” kwotą otrzymaną na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych.
Zatem warto podjąć kroki zabezpieczające już wcześniej. Pomagam w analizie sytuacji majątkowej i rekomenduję podjęcie optymalnych działań. W zależności od indywidualnej sytuacji może to być zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej lub złożenie wniosku o rozstrzygnięcie o wyłączeniu odpowiedzialności małżonka za zobowiązania zaciągnięte przez drugiego z małżonków w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny. Czasami doradzam obojgu małżonkom złożenie wniosków o ogłoszenie upadłości. Wtedy prowadzone są dwa postępowania upadłościowe – osobno wobec każdego z małżonków. Sąd nadaje dwie odrębne sygnatury i ustalane są dwie odrębne masy upadłości. Sądy czasami jednak łączą sprawy małżonków do wspólnego rozpoznania i następnie wyznaczają tego samego syndyka. Likwidacja majątku jest wówczas bardziej sprawna.
